Aardbevingsschade

  • Welke schade kan door de gaswinning veroorzaakt worden?

    Schade aan een woning manifesteert zich vaak als scheuren in muren. Deze kunnen oppervlakkig zijn (afwerklagen, betegeling) of dwars door de muur lopen. Er kunnen nieuwe scheuren ontstaan en bestaande scheuren kunnen groter worden. Ook is het mogelijk dat er scheuren in betonnen vloeren ontstaan. Er kunnen deuren en ramen gaan klemmen (vensterglas kan breken), dakgoten kunnen hun afschot (kleine helling om het water richting afvoerpijp te laten stromen) verliezen. Riolering en andere leidingen kunnen, met name ter hoogte van de muurdoorvoer, gebreken gaan vertonen. Ook kan schade later zichtbaar worden, zoals lekkende kelders en schoorstenen. Schade door aardbevingen komt hoofdzakelijk voor bij woningen met een fundering op staal, maar is ook meerdere keren geconstateerd bij huizen op (betonnen) palen. Boven op een wierde en langs water zijn huizen extra kwetsbaar.

    Fundering op staal: dit is een van oudsher gebruikte funderingsmethode op de Groninger klei, waarbij de muur (met een brede onderkant) op een diepte van ± 60 tot 90 centimeter onder het maaiveld rechtstreeks op de bodem steunt. Tegenwoordig wordt vrijwel altijd gebruikgemaakt van een betonplaat en/of heipalen waarop de muren steunen.

  • Wanneer kan ik schade aan mijn woning door de gaswinning verwachten?

    Uiteraard zijn de afstand van de woning tot het epicentrum van een beving en de kracht van de beving de belangrijkste bepalende factoren bij het ontstaan van schade. Maar dit is niet met zekerheid te stellen: verschillende trilling golven zijn met name door klei niet duidelijk te traceren. Ook belangrijke factoren zijn natuurlijk de constructie van het huis, en de samenstelling van de ondiepe ondergrond, dat is de eerste 30 meter.

    In de volgende gevallen is er een verhoogde kans op schade aan de woning:

    • De woning is op staal gefundeerd, dus niet op heipalen. Dit komt veel voor bij oudere woningen.De woning heeft een ingrijpende verbouwing ondergaan zonder dat er een sterkteberekening (met inbegrip van invloed door aardschokken) aan voorafging.
    • Een halfsteens muur is gevoeliger voor bevingen dan een dikkere muur of een spouwmuur.
    • Een (nieuwe) uitbouw (schuurtje, serre, L-vormige plattegrond v/d woning e.d.) aan een woning is gevoeliger voor bevingen, vanwege de asymmetrie. Bij de aanbouw is geen gebruik gemaakt van dilatatievoegen tussen het bestaande en nieuwe gedeelte. Een dilatatievoeg is een voeg die als functie heeft het uitzetten en krimpen van materialen, ook wel werking genoemd, op te vangen.
    • Het huis staat bovenaan de rand van een wierde of vlakbij een kanaal of tochtsloot.
  • Wat moet ik doen na een aardbeving?

    Controleer uw huis op toegenomen of nieuwe schade. Zie deze vraag voor soorten van woningschade en bij: “Wat te doen bij schade”.

    Heeft u schade ontdekt of is oude schade toegenomen en u wilt u dit op de NAM verhalen, meld dat dan bij de onafhankelijke commissie mijnbouwschade voor schades na 31 maart 2017 of bij het Centrum Veilig Wonen https://www.centrumveiligwonen.nl/ voor schade gemeld voor 31 maart 2017.

    Indien u lid bent is de uitgebreide procedure op aanvraag verkrijgbaar, even als de checklist voor het bijhouden van een logboek.

    U kunt kijken op ons Kaartenportaal of die van het KNMI voor recente bevingen https://www.knmi.nl/nederland-nu/seismologie/aardbevingen/laatste_beving

    We bevelen u van harte aan om melding van de beving te maken bij ons Gasbevingenportaal http://opengis.eu/gasbevingen/ onder de knop Bevinggevoeld? en het KNMI https://www.knmi.nl/nederland-nu/seismologie/aardbevingen/melden Door aan te geven wat u voelde/merkte van de beving kan het KNMI beter de kracht en plaats ervan bepalen, en de intensiteit berekenen, zodat het verband tussen schade en beving duidelijk wordt!

  • Kan ik voorkomen dat ik schade krijg door bevingen?

    Bij een oude woning zou u kunnen overwegen om de fundering op sterkte te laten onderzoeken en eventueel te repareren, om in de toekomst de kans op scheurvorming door bevingen te verminderen. Dit kan een kostbare zaak zijn.

    Eigenlijk zou de NAM dit moeten uitzoeken en bekostigen. In principe mogen zij geen schade berokkenen. In de komende jaren voert de Nationaal Coördinator Groningen een uitgebreid versterkingsprogramma uit op kosten van de NAM. Ook als u in het centrumgebied van de aardbevingen woont kan het nog lang duren voor uw woning mogelijk aan de beurt is voor versterking.

    Eerst worden de woningen geïnspecteerd en doorgerekend en wordt besloten of versterking nodig is. Daarbij komen de meer kwetsbare huizen (rijtjeshuizen, appartementen boven winkels, twee-onder-een-kap) en panden waarin meerdere mensen langdurig verblijven (scholen, zorginstellingen) het eerst aan de beurt.

    Als u gaat verbouwen of aanbouwen: denk eraan een goede sterkteberekening (die ook rekening houdt met trillingen door aardschokken) te laten maken. Dit is nog steeds niet verplicht en wordt niet vergoed. Voor nieuwbouw is er de nieuwboekregeling van de NAM

  • Ik maak me zorgen over komende aardbevingen; waar kan ik terecht met deze zorgen?

    U kunt ons een vraag stellen via het contactformulieren of ons raadplegen via de ledentelefoon.

  • Welke effecten hebben de bevingen?

    De gevolgen van bevingen zijn o.a. beschreven in de schaal van Mercalli.

    Indeling schaal van Mercalli (Wikipedia)

    De Mercalli-schaal is verdeeld in 12 delen, aangegeven met Romeinse cijfers. De schaalverdeling loopt van I (niet gevoeld, slechts door instrumenten geregistreerd) tot XII (buitengewoon catastrofaal). De intensiteit is in het algemeen in de directe omgeving van het epicentrum groter dan op plaatsen verder daar vandaan. Als de intensiteit dichtbij het epicentrum van een aardbeving bijvoorbeeld VIII bedraagt, zal deze in relatie tot de afstand afnemen tot IV, III en tenslotte I.

    Sterkte / Uitwerking / Gevolgen

    1. Niet gevoeld, slechts door seismometers geregistreerd
    2. Nauwelijks gevoeld, alleen onder gunstige omstandigheden gevoeld
    3.  Zwak, door enkele personen gevoeld. Trilling als van voorbijgaand verkeer
    4. Vrij sterk, door velen gevoeld. Trillingen als van zwaar verkeer. Rammelen van ramen en deuren
    5. Sterk, algemeen gevoeld. Opgehangen voorwerpen slingeren. Slapende mensen worden wakker
    6. Lichte schade. Schrikreacties. Voorwerpen in huis vallen om. Lichte schade aan minder solide huizen
    7. Behoorlijke schade. Schade aan veel gebouwen. Schoorstenen breken af. Golven in vijvers. Kerkklokken geven geluid
    8. Zware schade. Algehele paniek. Algemene schade aan gebouwen. Zwakke bouwwerken gedeeltelijk vernield.
  • Na een aardbeving slaap ik in de periode erna slecht; wat kan ik daaraan doen?

    Als u er echt last van hebt, kunt u het beste uw huisarts raadplegen en eventuele kosten, die niet vergoed worden door uw zorgverzekering, declareren bij de NAM. Tot nu toe is echter niet gebleken dat de NAM kosten als emotionele of economische schade vergoedt.

  • Waar moet ik rekening mee houden als ik mijn huis wil verbouwen?

    Sommige woningen hebben een verhoogde kans op schade bij bevingen; zie de eerdere vraag. Zorg ervoor een goede sterkteberekening (die ook rekening houdt met trillingen door aardschokken) te laten maken voor u gaat verbouwen. Denk erom dat de dragende delen van de woning sterk genoeg zijn voor de situatie na de verbouwing.

  • Hoe zwaar worden de aardbevingen in de toekomst en hoe zeker is dat?

    Het KNMI houdt bij, hoeveel en hoe zwaar de aardbevingen zijn die optreden ten gevolge van de gaswinning. Op basis van de laatste inzichten wordt aangenomen dat een maximale magnitude (kracht) kan optreden van 4.5 M op de schaal van Richter. Dat is gebaseerd op een statistische berekening die uitgaat van alle bevingen die zijn opgetreden in dit gebied. Daarnaast zijn er mogelijkheden tot zwaardere bevingen, volgens sommige onderzoekers tot wel 7.0 M, maar de kans daarop wordt als zeer klein ingeschat.

    Bij de versterkingsoperatie van de Nationaal Coördinator Groningen wordt uitgegaan van het niveau 5.5 M.

    Er zijn eind 2016 zo’n 1.300 aardbevingen geweest als gevolg van de gaswinning uit het Groningenveld. Voordat het veld leeg is zullen er nog ruim 1.000 volgen.

    In gebieden waar aardbevingen van nature optreden zit de bron van de aardbeving vaak heel diep in de ondergrond (dieper dan 10 km), zodat de kracht aan de aardoppervlakte relatief gering is. Bij aardbevingen door gaswinning (geïnduceerde bevingen) zit de haard een stuk ondieper (bij het Groninger gasveld rond 3 km diep). De intensiteit die we voelen is dan hoger. De trilling kan door de klei nog extra worden versterkt (opslingering).

    Doordat het KNMI de berekening voor een groot heeft gebaseerd op gegevens uit dit gebied betekent dat het nog steeds onzeker is hoe hoog de maximaal te verwachten kracht is. Ook is de indeling in de schaal van Richter en Mercalli      a-typisch voor Noord-Groningen.

    Indeling schaal van Richter (Wikipedia)

    Sterkte | Uitwerking

    • 0-1Niet meetbaar, alleen door seismograaf.
    •  2-3 Meetbaar; wordt slechts door weinig mensen waargenomen onder gunstige omstandigheden; hoogstens enkele (zeer) lichte objecten kunnen bewegen; vrijwel nooit enige vorm van schade.
    • 3-4 Veel mensen nemen trillingen als van een voorbijrijdende vrachtwagen waar; tegen elkaar staande glazen rinkelen; hooguit zeer lichte schade mogelijk zoals losse dakpannen.
    • 4-5 Door vrijwel iedereen gevoelde trillingen als van zwaar voorbijrijdend verkeer; vrije slinger beweegt duidelijk; deuren, glazen en borden rammelen, raamluiken klapperen; geparkeerde auto’s schommelen; lichte schade mogelijk aan bijvoorbeeld schoorstenen; eventueel ontstaan kleine scheuren in wegdek of oude en zwakke gebouwen.
    • 5-6 Heftige trillingen die door iedereen met schrik worden waargenomen; meubels bewegen; voorwerpen vallen om; klokken blijven stilstaan; schoorstenen kunnen instorten; scheuren in wegdek; lichte tot matige schade aan gewone gebouwen zoals scheuren in stucwerk; oude en zwakke gebouwen kunnen zware schade oplopen of (gedeeltelijk) instorten; veel mensen verlaten in paniek hun huizen; over het algemeen geen sprake van levensgevaar, wel gevaar van verwondingen
    • 6-7 Wordt door alle betrokkenen met grote schrik ervaren; ook in een rijdende auto voelbaar; paniek; mensen verlaten snel hun huizen; grote scheuren in wegdek; veel gebouwen lopen matige tot zware schade op; oude en zwakke gebouwen kunnen helemaal instorten; bomen zwaaien heen en weer als bij sterke wind; tientallen doden en gewonden mogelijk; aan de kust kunnen vloedgolven optreden; grote schade mogelijk binnen een straal van meer dan 150 kilometer.
    • Bij 0,1 M toename op de schaal van Richter voelt de beving dubbel zo sterk aan!
  • Wat merk ik van een aardbeving van 4.5 M op de schaal van Richter?

    Dit is sterk afhankelijk van de locatie ten opzicht van het epicentrum, soort gebouw, soort fundering, plaats in het gebouw en de ondergrond/bodemopbouw.

    In gebieden waar aardbevingen van nature optreden zit de bron van de aardbeving vaak heel diep in de ondergrond (dieper dan 10 km), zodat de kracht aan de aardoppervlakte relatief gering is. Bij aardbevingen door gaswinning zit de haard een stuk ondieper (bij het Groninger gasveld rond 3 km diep). De intensiteit die we voelen is dan hoger.

    De sterkste aardbeving in Nederland was die van 1992 in Roermond. Deze had een kracht van 5,8 M. op de schaal van Richter. De haard (hypocentrum) lag echter op 17 km diepte. Deze beving zat op intensiteitsschaal 7 en voor Nederland werd de schade geschat op ongeveer € 70 miljoen.

     

  • Waar en wanneer hebben de laatste bevingen plaatsgevonden?

    Op ons Gasbevingenportaal (http://opengis.eu/gasbevingen/ ) vindt u een kaart met alle bevingen sinds 2013. Door aan de linkerkant een selectievinkje te zetten kunt u bijvoorbeeld selecteren op de afgelopen tien bevingen.

    Of u download de app ‘My earthquake alerts’ (mijn aardbeving alarm) via de Google Playstore of de appstore. Deze app is gebaseerd op KNMI gegevens.